નવી દિલ્હી: ભારતીય નૌસેના પોતાની યુદ્ધક અને દેખરેખ ક્ષમતાઓને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડવાની તૈયારીમાં છે. આ મહિને નૌસેનાના કાફલામાં પાંચ સ્વદેશી પ્લેટફોર્મ સામેલ થવાના છે, જેમાં બે સ્ટેલ્થ ફ્રિગેટ, બે એન્ટી-સબમરીન વોરફેર શેલો વોટર ક્રાફ્ટ અને એક અદ્યતન સર્વેક્ષણ જહાજનો સમાવેશ થાય છે. રક્ષા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતાની દિશામાં આ એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે, કારણ કે આ તમામ જહાજોનું નિર્માણ ભારતમાં જ કરવામાં આવ્યું છે.
આ નવા પ્લેટફોર્મ્સના સમાવેશથી ભારતીય નૌસેનાની સમુદ્રી સુરક્ષા, તટીય રક્ષા, સબમરીન વિરોધી ક્ષમતા અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતાને નોંધપાત્ર મજબૂતી મળશે. સાથે જ તે ભારતની નૌસેનાને આધુનિક અને આત્મનિર્ભર બનાવવાની વ્યૂહરચનાને પણ વધુ બળ આપશે.
પાંચ નવા પ્લેટફોર્મથી મજબૂત બનશે કાફલો
નૌસેનામાં સામેલ થનારા મુખ્ય પ્લેટફોર્મમાં INS Dunagiri, INS Mahendragiri, INS Sanshodhak તેમજ એન્ટી-સબમરીન વોરફેર શેલો વોટર ક્રાફ્ટ Agrey અને Malvanનો સમાવેશ થાય છે.
આમાં INS દૂનાગિરી અને INS મહેન્દ્રગિરી પ્રોજેક્ટ-17A હેઠળ વિકસાવવામાં આવેલા અદ્યતન સ્ટેલ્થ ફ્રિગેટ છે. જ્યારે અગ્રેય અને માલવનને દુશ્મન સબમરીન સામેના વિશેષ અભિયાનો માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ સંશોધક સમુદ્રી સર્વેક્ષણ અને સમુદ્ર તળિયાની મેપિંગમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
આધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર છે નવા ફ્રિગેટ
INS દૂનાગિરી અને INS મહેન્દ્રગિરી ભારતીય નૌસેનાના સૌથી અદ્યતન યુદ્ધજહાજોમાં સામેલ થશે. આ જહાજોમાં સ્ટેલ્થ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે દુશ્મનના રડાર માટે તેમની ઓળખ કરવી મુશ્કેલ બને છે.
બંને ફ્રિગેટ્સ BrahMos ક્રૂઝ મિસાઇલ, Barak-8 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, MF-STAR AESA રડાર તેમજ અદ્યતન ટોર્પેડો અને રોકેટ સિસ્ટમોથી સજ્જ હશે. તેઓ સમુદ્ર, હવા અને પાણીની અંદરથી આવનારા ખતરાનો એકસાથે સામનો કરી શકે છે.
સબમરીન સામે વધુ મજબૂત બનશે ભારતીય નૌસેના
હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વધતી સબમરીન પ્રવૃત્તિઓને ધ્યાનમાં લેતા અગ્રેય અને માલવનની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ એન્ટી-સબમરીન વોરફેર શેલો વોટર ક્રાફ્ટને ખાસ કરીને ઊથલા દરિયાઈ વિસ્તારોમાં દુશ્મન સબમરીનની ઓળખ, દેખરેખ અને તેમને નિષ્ક્રિય કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ પ્લેટફોર્મ્સ ભારતની તટીય સુરક્ષા અને સમુદ્રી રક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ અસરકારક બનાવશે.
સમુદ્રી ડેટા એકત્ર કરવામાં મદદ કરશે સંશોધક
INS સંશોધક ભારતીય નૌસેનાની મેરિટાઇમ ડોમેન અવેરનેસને વધુ મજબૂત બનાવશે. આ જહાજ હાઇડ્રોગ્રાફિક સર્વેક્ષણ, સમુદ્ર તળિયાની મેપિંગ અને નેવિગેશન સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ માહિતી એકત્રિત કરવાની કામગીરી કરશે.
કોઈપણ આધુનિક નૌસૈનિક અભિયાનની સફળતા માટે સમુદ્રી વિસ્તારની ચોક્કસ માહિતી જરૂરી હોય છે. આવા સમયમાં સંશોધક વ્યૂહાત્મક આયોજન અને ભવિષ્યના અભિયાનો માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થશે.
આત્મનિર્ભર રક્ષા ઉત્પાદનનું ઉદાહરણ
આ નવા પ્લેટફોર્મ્સનું નિર્માણ ભારતીય શિપયાર્ડ્સ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે, જે દેશની વધતી રક્ષા ઉત્પાદન ક્ષમતાને દર્શાવે છે. સરકાર સતત રક્ષા ક્ષેત્રમાં સ્વદેશી ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે જેથી વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
રક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સ્વદેશી યુદ્ધજહાજોના નિર્માણથી માત્ર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જ મજબૂત થતી નથી, પરંતુ ટેક્નોલોજી વિકાસ, રોજગાર અને ઔદ્યોગિક વૃદ્ધિને પણ પ્રોત્સાહન મળે છે.
હિંદ મહાસાગરમાં વધશે ભારતની વ્યૂહાત્મક તાકાત
Indian Navy હાલમાં 130થી વધુ યુદ્ધજહાજો અને સબમરીનોનું સંચાલન કરી રહી છે. સરકારનું લક્ષ્ય વર્ષ 2035 સુધી આ સંખ્યાને વધારીને આશરે 200 સુધી પહોંચાડવાનું છે. નવા પ્લેટફોર્મ્સનો સમાવેશ આ લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાનો જ એક ભાગ છે.
હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વધી રહેલી વ્યૂહાત્મક સ્પર્ધા વચ્ચે આ નવા યુદ્ધજહાજો અને સર્વેક્ષણ જહાજ ભારતને સમુદ્રી દેખરેખ, ઝડપી પ્રતિસાદ અને પ્રાદેશિક હાજરીના મામલે મહત્વપૂર્ણ લાભ અપાવી શકે છે.
નૌસેનામાં સામેલ થનારા આ પાંચ સ્વદેશી પ્લેટફોર્મ માત્ર નવા જહાજો નથી, પરંતુ ભારતની વધતી રક્ષા આત્મનિર્ભરતા, ટેક્નોલોજીકલ ક્ષમતા અને સમુદ્રી શક્તિના પ્રતીક પણ છે. આગામી વર્ષોમાં તેઓ દેશની સમુદ્રી સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા જોવા મળશે.
