ભારતસરકાર દ્વારા સંસ્થાગત ડિલિવરીમાં સુધારા, સ્ત્રી સશક્તિકરણ તેમજ માતૃત્વસંબંધી યોજનાઓમાં સતત વધારો થયો હોવા છતાં, દેશમાં એક્સક્લૂસિવ બ्रेस્ટફીડિંગની દર ઘટી રહી છે. નેશનલ ફેમેલી હેલ્થ સર્વે (NFHS-6)ના તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, સૌથી મોટો મુદ્દો જન્મ પછીની સમયગાળામાં મહિલાઓને મળતો પૂરતો ટેકો না મળવો, કાર્યસ્થળે મહિલાઓ માટેની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને માતૃત્વ લાભોમાં ગેરસમજાવો રહેવું છે.
ડોક્ટર binding શજન પરાપ્તદાન દ્વારા સંગ્રહિત માહિતીઓ જણાવે છે કે આ ત્રણે બાબતો ઉપરાંત સામાજિક અને આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પણ મહિલાઓના આરોગ્ય અને સસ્નેહ ફીડિંગ પર અસરબાર પાડે છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પરિવારના પુરુષ સભ્યોમાં નિર્મિતિઓ અને જાગૃતિનો અભાવ મહિલાઓને અનુકૂળ વાતાવરણ ન બનાવી શકતા જોવા મળ્યા છે.
એમ પણ કે, મહિલાઓ માટે અભ્યાસ અને રોજગારીના મૌકોમાં સુધારો થયો છે, પરંતુ કાર્યસ્થળ પર मातૃત્વ સંબંધી કાયદાઓ લાગુ કરવાની દિશામાં હજુ ઘણી ખામીઓ છે. અમુક મહિલાઓને ചരમસીમાનો વોટા મળતો નથી તથા અણધાર્યા અવરોધો સામે ભોગવવો પડે છે જે સેંકડો સ્ત્રીઓને નાના બાળક સાથે યોગ્ય રીતે સંબંધ બાંધવા અવરોધ આપે છે.
આ ઉપરાંત આરોગ્ય સેવાઓમાં જોડાયેલ માર્ગદર્શન અને ટેકોનું અભાવ પણ એક મોટા કારણ છે. બાળ જન્મ પછી મહિલા અને બાળકને જરૂરી તપાસ અને સલાહ ન મળતાં, એક્સક્લૂસિવ બ्रेस્ટફીડિંગમાં ઘટવાનું જોખમ વધે છે. એનએફએચએસ-6ના આંકડા દર્શાવે છે કે પૉસ્ટનેટલ કેર કાર્યક્રમોની પુષ્ટિ કરવા માટે વધુ રોકાણ અને તાલીમ આવશ્યક છે.
જેશનાં અવસર બાળકની શારીરિક અને માનસિક વૃદ્ધિ માટે અનિવાર્ય છે તે સમયે, જો માતા સાથે પૂરતો સહકાર ન મળે તો તેણી અને બાળક બંનેને નુકસાન થાય છે. સર્વે અને તજવીજથી શોધવામાં આવ્યું છે કે મહિલાઓને વ્યવસ્થિત પુરાવો અને સમર્થન સાથે સાથે માનસિક શાંતિ પણ ખુબ જરૂરી છે. સરકાર તથા સંસ્થાઓએ હાલની નીતિઓમાં સુધારો કરવો જરૂરી છે જેથી તેમની સ્થિતિમાં સદરછ સુધારો લાવી શકાય.
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, માત્ર સંસ્થાગત ડિલિવરી અને સ્ત્રી સશક્તિકરણ થી વધુ આગળ વધીને, સમાજમાં અને કાર્યસ્થળ પર બહેનો માટે એક સદભાવન પૂરો પાડવી જરૂરી છે. તે જ સમયે, માતૃત્વ સમયે મળતા હક-ફાયદા અને સેવાનો પણ વધારો કરવો તેને લગતી સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. તેના વિના દેશની માતૃત્વ આરોગ્ય યાત્રામાં ગુમ થયેલી આ કડી કદી પુરતી ન થઈ શકે તેવી શક્યતા છે.
