ક્રૂડ ઓઇલમાં ભારે વધઘટ, $100 પ્રતિ બેરલ પાર પહોંચ્યા બાદ ભાવમાં નરમાઈ; શું ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘું થશે?
નવી દિલ્હી, દિલ્હી
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil)ના ભાવમાં ફરી એકવાર ભારે વધઘટ જોવા મળી છે. આ સપ્તાહે બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) છેલ્લા બે મહિનામાં પ્રથમ વખત 100 ડોલર પ્રતિ બેરલના સ્તરને પાર કરી ગયું હતું. ટ્રેડિંગ દરમિયાન તેની કિંમત 102 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી હતી, જોકે ત્યારબાદ નફાવસૂલી અને બજારની બદલાતી પરિસ્થિતિઓને કારણે ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. સપ્તાહના અંતે બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે 100.69 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયું, જ્યારે WTI Crudeનો ભાવ આશરે 92 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યો.
બજાર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કાચા તેલના ભાવમાં આવેલા આ ઉછાળાનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલો ભૂ-રાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક સપ્લાય અંગેની અનિશ્ચિતતા છે. રોકાણકારોમાં એવી આશંકા છે કે જો આ વિસ્તારમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનશે, તો તેલના પુરવઠા પર અસર પડી શકે છે, જેના પરિણામે કિંમતોમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે.
કોટક સિક્યોરિટીઝના કોમોડિટી અને કરન્સી રિસર્ચ વિભાગના વડા અનિંદ્ય બેનર્જીના જણાવ્યા અનુસાર, જો પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધુ વધશે અને તેલના પુરવઠા પર અસર થશે, તો બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. તેમના મતે હાલની પરિસ્થિતિ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે, કારણ કે તેલના ભાવમાં મોટા ફેરફારોની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર પડે છે.
ભારત જેવા દેશો, જે પોતાની તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરે છે, તેમના માટે કાચા તેલના ભાવમાં વધારો ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊંચા ભાવ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે, તો તેની અસર પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો પર પણ પડી શકે છે. જોકે, દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ માત્ર કાચા તેલના ભાવ પરથી નક્કી થતા નથી. તેમાં રૂપિયા-ડોલર વિનિમય દર, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા કર, રિફાઇનિંગ ખર્ચ તેમજ તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની કિંમતો નક્કી કરવાની નીતિ પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
હાલ દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં કોઈ નવો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જો કાચા તેલના ભાવ થોડા સમય બાદ ફરી ઘટશે, તો સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ પર તાત્કાલિક દબાણ નહીં આવે. પરંતુ જો બ્રેન્ટ ક્રૂડ લાંબા સમય સુધી 100 ડોલરથી ઉપર રહેશે અથવા 120 ડોલર પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચશે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતાને નકારી શકાય નહીં.
અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે કાચા તેલના ઊંચા ભાવની અસર માત્ર ઇંધણ પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ પરિવહન ખર્ચ, મોંઘવારી અને વિવિધ ઉદ્યોગોની ઉત્પાદન કિંમત પર પણ પડે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિ પર સરકાર, ઉદ્યોગજગત તેમજ સામાન્ય ગ્રાહકોની નજર રહેશે.
