ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ કડક, કહ્યું- જામીન નિયમ નહીં, માત્ર અપવાદરૂપ સંજોગોમાં જ મળશે રાહત
નવી દિલ્હી, દિલ્હી
દેશભરમાં ઝડપથી વધી રહેલા ડિજિટલ અરેસ્ટ અને સાયબર છેતરપિંડીના કેસોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આવા ગંભીર ગુનાઓમાં આરોપીઓને સહેલાઈથી જામીન આપવામાં નહીં આવે. અદાલતના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર અસાધારણ પરિસ્થિતિઓમાં જ જામીન અંગે વિચારણા કરવામાં આવશે. કોર્ટે નોંધ્યું કે ડિજિટલ અરેસ્ટ જેવા ગુનાઓ સામાન્ય આર્થિક ગુનાઓ નથી, પરંતુ લોકોની જીવનભરની બચતને નિશાન બનાવતા સંગઠિત સાયબર અપરાધો છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહનાની ખંડપીઠે સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું કે ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમમાં ઠગો પોતાને પોલીસ, CBI, ED અથવા અન્ય સરકારી એજન્સીઓના અધિકારી તરીકે રજૂ કરે છે. ત્યારબાદ તેઓ લોકોને ધરપકડ અથવા કાનૂની કાર્યવાહીનો ભય બતાવી મોટી રકમ પડાવી લે છે. અદાલતે કહ્યું કે આવા ગુનાઓની અસર માત્ર આર્થિક નુકસાન સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ પીડિતોને ગંભીર માનસિક આઘાત પણ સહન કરવો પડે છે, ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો સૌથી વધુ ભોગ બને છે.
સુનાવણી દરમિયાન એક આરોપીએ દલીલ કરી હતી કે તેણે માત્ર બેંક ખાતું ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ કરી હતી અને તે એક વર્ષથી વધુ સમયથી જેલમાં છે, તેથી તેને જામીન આપવામાં આવે. જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી નહોતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ગુનાની યોજના બનાવવામાં અથવા તેના અમલમાં કોઈપણ સ્તરે સહયોગ આપનાર વ્યક્તિને પણ ગુનાનો સહભાગી માનવામાં આવશે. આ જ કારણસર અદાલતે આરોપીની જામીન અરજી ફગાવી દીધી.
સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરની નીચલી અદાલતોને પણ મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન આપતાં જણાવ્યું કે ડિજિટલ અરેસ્ટ અને સાયબર છેતરપિંડી જેવા કેસોમાં જામીન અંગે નિર્ણય લેતી વખતે ગુનાની ગંભીરતાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. અદાલતે વધુમાં જણાવ્યું કે આવા સંગઠિત સાયબર ગુનાઓને લૂંટ અને ડાકા જેવા ગંભીર અપરાધોની સમકક્ષ ગણવામાં આવી શકે છે અને તપાસ એજન્સીઓએ આવા કેસોમાં સંગઠિત અપરાધ સંબંધિત કડક કાયદાઓ લાગુ કરવાની શક્યતાઓ પર પણ વિચાર કરવો જોઈએ.
ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં વધી રહેલા ડિજિટલ અરેસ્ટના કેસોનો સ્વયં સંજ્ઞાન લીધો હતો અને CBI સહિત વિવિધ તપાસ એજન્સીઓને સંકલિત કાર્યવાહી કરવા માટે સૂચનાઓ આપી હતી. તપાસ એજન્સીઓના અંદાજ મુજબ, ડિજિટલ અરેસ્ટ અને સાયબર છેતરપિંડી દ્વારા અત્યાર સુધીમાં આશરે ₹3,000 કરોડની છેતરપિંડી થઈ ચૂકી છે. સાયબર ગુનાઓ સામે સુપ્રીમ કોર્ટનું આ કડક વલણ ભવિષ્યમાં આવા સંગઠિત અપરાધો પર નિયંત્રણ લાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
