દિલ્હી હાઈકોર્ટએ સારેગમાના કૉપીરાઇટ વિવાદમાં ઇલૈયારાજાને ૧૩૪ ફિલ્મોના ગીતો સ્ટ્રીમિંગમાંથી રોક્યાં
દિલ્હી હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં સંગીત દિગ્ગજ ઈલૈયારાજાને તેમના ૧૩૪ ફિલ્મોના ગીતોને સારેગમા દ્વારા પ્રસારિત કરવા પરથી અસ્થાયી રીતે રોકવા હુકમ કર્યો છે. આ નિર્ણય કૉપીરાઇટ કાયદા હેઠળ ઑડિયો રેકોર્ડિંગના અધિકારોને લઈને થયેલા વિવાદમાં આવ્યો છે.
કોર્ટમાં આપવામાં આવેલી આ બંને પક્ષોની દલીલોને ધ્યાનમાં લેતાં કોર્ટએ મુદ્રિત હુકમમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇલૈયારાજાના કૉસ્મોઝિશનલ અધિકાર માત્ર સંગીત અને તેનાં સંગીત રચનાકૃત્યો પર જ લાગુ પડે છે, જ્યારે રેકોર્ડિંગ્સના ઉપયોગ બદલ યોગ્ય કૉપીરાઇટ ટ્રેડિમાર્ક અધિકારો બધા પોતાની તરફના માલિકપ્રમાણિકતાના આધારે નિયંત્રિત થાય છે. આ મુદ્દા પર કોર્ટે સ્પષ્ટ રીતે કહ્યુ છે કે કોઇપણ પ્રકારનું અવાજ રેકૉર્ડિંગ કે તેનો અનધિકૃત ઉપયોગ કૉપીરાઇટ ચોરી સમાન ગણાશે.
આ કેસમાં સારેગમા કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે તેમને ધ્વનિક કૉપીરાઇટ અધિકારો પ્રાપ્ત છે અને તેઓ ઇલૈયારાજાના ગીતોની અવાજ રેકોર્ડિંગ્સને પ્રસારિત કરી શકે છે. જ્યારે ઇલૈયારાજાએ પોતાનાં સિદ્ધાંતો અને અધિકારોની રક્ષા માટે કાયદાની દોરમાં આ ચોંકાવનારા કેસનો સમાવેશ કર્યો હતો. ઇલૈયારાજાએ દલીલ કરી હતી કે તેઓ સંગીત રચનાના અધિકારીઓ હોવાને કારણે જ આ ગીતોના નકલી પ્રસારણથી પોતાને નુકસાન થવું શક્ય છે.
એક૦ગઠિત ચુકાદામાં, હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે ઇલૈયારાજાના કૉપિરાઇટ અધિકાર મુસિકી રચનાઓ અને સંગીતના કૉસ્મોઝિશનલ ગુણધર્મોની જ રક્ષા કરે છે. જ્યારે બોલવાના રેકોર્ડિંગ્સના પ્રસારણ અને શેલીઓ પર કૉપીરાઇટ અધિકારો અલગ છે અને તે રીતે નિયંત્રિત થાય છે. તેથી, ઇલૈયારાજાને આ અવાજ રેકોર્ડિંગ્સના પ્રસારણથી રોકવું યોગ્ય છે.
આ નિર્ણય સંગીતકારો અને મ્યુઝિક કંપનીઓ વચ્ચેના કૉપીરાઇટ સંબંધી વિવાદોમાં મહત્ત્વનો દૃષ્ટાંત સાબિત થશે. ખાસ કરીને જ્યારે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સંગીતના પ્રસારણ અને લાઇસેન્સિંગની બાબતો વધતી જાય છે, ત્યારે આ પ્રકારનાં કાયદાકીય નિવાડાઓનો મોટો પ્રભાવ જોવા મળે છે.
મ્યુઝિક ઈન્ડસ્ટ્રીમાં આ કેસને ગંભીરતાપૂર્વક જોવામાં આવી રહ્યો છે. ઘણા નિષ્ણાતો માનતા છે કે આ નિયમોએ ઓરીજીનલ કોન્સ્ટ્રેક્ટર્સ અને કોન્ટેન્ટ માલિકોની સુરક્ષા વધારશે. તેમ જ, ડિજિટલ માધ્યમોમાં કૉપિરાઇટ સંબંધિત અધિકારોનું સ્પષ્ટ વિસ્તાર પણ મુશ્કેલી સહજ કરશે.
આ કિસ્સાની આગળની કાર્યવાહી અને છેલ્લું નિર્ણય સમગ્ર મ્યુઝિક ઉદ્યોગ માટે મહત્વ ધરાવશે અને કૉપીરાઇટ કાયદાઓની દૃષ્ટિએ મજબૂત અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન પૂરૂં પાડશે તેવી અપેક્ષા છે.
