નવી દિલ્હી: ભારતભરમાં અનેક વિસ્તારોમાં ચાઈનીઝ કંપનીઓ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ લિથિયમ આયન બેટરી પેક્સને મેનેજ કરવા માટે બેટરી મેનેજમેન્ટ એપ્લિકેશન દ્વારા ઇ-રીક્ષાઓ બંધ કરવામાં આવ્યા પછી કેન્દ્ર સરકારે તાત્કાલિક પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે દેશની મુસાફરી અને વાહન વ્યવહારને સુરક્ષિત બનાવવું અને એવી એપ્લિકેશન્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવો કે જે રિક્ષાઓના નિષ્ક્રિય થવામાં કે અન્ય પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં કારણ બની શકે છે.
ઉજજૈનમાં એક ઘરના માલિક સામે આ પ્રકારના એપ્લિકેશન મારફતે આડેધડ રિક્ષા બંધ કરવાનો કાયદેસર નહીં કેસર ગૂંજન ફેલો કરાયો છે, જ્યાં માલિક દ્વારા ખતરનાક અને ગેરકાયદેસર રીતે માલિકીની રિક્ષા ઉપરાંત પૈસા વસૂલ કરવા માટે આ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે તેવા દાવાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા સ્થાનિક પોલીસ મથકે ફરિયાદ નોંધાઈ છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૈદ્ધાંતિક અને નીતિગત સ્તરે ધ્યાન દોરાતાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીની કંપનીઓ દ્વારા બનાવેલ આ એપ્લિકેશન્સ પર વિશેષ ચકાસણી કરવામાં આવશે અને જો તેઓ ભારતના ન્યાય અને સુરક્ષા ધોરણોને લંગડતા હોય તો તાત્કાલિક તેમનો પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. ભાજપ સરકારના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ નિયમિત કાર્યવાહી દેશની આત્મ-સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી રહી છે.
રાજ્ય તથા કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓ સાથે મળીને આ એપ્લિકેશન પ્રદાતા કંપનીઓની કામગીરીનું નિરીક્ષણ કરવાની કામગીરી શરૂ કરી છે. સમકાલીન માહિતીથી જાણવા મળ્યું છે કે આ એપ્લિકેશન્સ મુલ્યાંકન પ્રક્રિયાના અંતर्गत છે અને પાછળના કાયદેસર વિવાદોની દ્રષ્ટિએ સરકારે અનેક ધારાસભ્ય અધિકારીઓ અને કમાન્ડરોની એક ટીમ બનાવેલ છે.
આ સંબંધમાં એક સેના અધિકારીએ જણાવ્યું, “તે એપ્લિકેશન્સ જે રીતે લિથિયમ આયન બેટરીના નિયંત્રણ માટે બનાવવામાં આવી હતી, તે હવે વિવાદાસ્પદ બની ગઈ છે કારણ કે તેની મદદથી વાહનને અચાનક બંધ કરવાની પ્રથા સામે ઘણા લોકો પતરાય ગયા છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં લઇને ઝડપી કાર્યવાહી જરૂરી બની છે.”
પર્યાવરણ અને સ્થાનિક પરિવહન ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાતોએ આ મામલે જણાવ્યું કે ટેક્નોલોજીના ઉપયોગમાં સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતા બંનેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે નાગરિકોની રોજિંદી જીવંત પહોચ સાથે સંકળાયેલા હોય. તેઓએ વધુમાં કહ્યું કે સ્વતંત્ર રીતે વિકસાવવામાં આવતી ચૂંટણી અને બજારમાં આવતી એપ્લિકેશન્સ પર કોમપ્લાયન્સ ચકાસણી જરૂરી છે.
આટલું જ નહીં, દેશમાં હાલ ઇ-રીક્ષા વ્યવસાય વધી રહ્યા છે અને સંચાલકો માટે સલામતી માપદંડોનું પાલન, બેટરી મેનેજમેન્ટ તથા નિયમોની યોગ્ય રીતે અનુસરણ કરવું આવશ્યક છે. આમ સરકાર દ્વારા લગાવવામાં આવેલ આ પ્રતિબંધ અને તપાસ કાર્ય સાથે ઇ-રીક્ષા વ્યવસાયની દિશામાં એક અંતર્ગત અને શિસ્તબદ્ધ પહેલ ગણાય છે.
વાસ્તવમાં, આ ઘટના આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલા પડકારોને દર્શાવે છે. જો કે સરકારનો આ કાર્યવાહી નિર્ણય દેશના વાહન વ્યવસાયમાં વિશ્વસનીયતાને વધારશે અને તમામ માટે સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય વાહન વ્યવહાર સુનિશ્ચિત કરશે તેવી આશા રાખવામાં આવી રહી છે.
