ઓડિશાના નિયમગિરી પટ્ટાના ડોંગરીયા કોંઝનું જીવન અત્યંત અનોખું અને પરંપરાગત રીતે પ્રસ્થાપિત છે. ભારતની સાવચેતી પૂરતી જૂથોમાંથી એક એવા આ قبેલાની જીવનશૈલીમાં જંગલ, ખાદ્યસામગ્રીઓ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ એક સાથે મૂળભૂત ભૂમિકા ભજવે છે. આ વિસ્તારમાં રહેતા લોકોએ કુદરતી સ ресурસજનક સમૃદ્ધ જંગલો અને માતૃભૂમિ સાથે એવી ગહન સાથેનું સંબંધ બગાડ્યું છે જે તેઓની ઓળખનું મુખ્ય અંગ છે.
ડોંગરીયા કોંઝની વિશિષ્ટતા એ છે કે તેમના જીવનમાં જંગલો માત્ર નિવાસ સ્થાન નહીં, પરંતુ ઑરતલો એક પવિત્ર સ્થળ છે જ્યાંથી તેઓ પોતાનું ભોજન અને જીવન ચલાવે છે. નિયમગિરીના ડોંગરીયા લોકો ટપાટપ વાવેતર અને જંગલના ફળો, મુળો અને જડીબૂટીથી પોતાનું ખોરાક મેળવે છે. તેમની આહાર પરંપરા પ્રકૃતિ સાથે મેળ ખાતી હોય છે અને તેમના જીવનમાં એક પ્રકારની સમૃદ્ધ વિવિધતા લાવે છે.
આ قبેલા લોકોની ધાર્મિક વિશ્વાસ પ્રકૃતિ પર આધારિત છે. તેઓ માટે નિયમગિરી પવિત્ર એક રીતનું સ્થળ છે અને ત્યાંના પર્વતો અને ઝાડોને દેવતાના રૂપમાં પૂજા કરે છે. આ ભક્તિ અને માન્યતાઓ તેમના જીવનમાં શિક્ષા, સંસ્કૃતિ અને સામાજિક વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવે છે. આ રીતે તેઓ પ્રકૃતિનું રક્ષણ કરવાના અને સંસધન દ્વારા જીવન જીવવાના વિવિધ મોડેલ અમલીકરણ કરે છે.
સામાન્ય રીતે ડોંગરીયા કોંઝની આ પ્રાચીન જંગલી સંસ્કૃતિ અને જીવનશૈલી પર અનેક વૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક સંશોધનકારોનો ધ્યાન કેન્દ્રિત રહી રહ્યો છે. તેમાંથી ઘણી વાર આવા قبેલા જીવન પર સમાજમાં સકારાત્મક અસરકારક પ્રચાર અને વિકાસ મુખ્ય ફોકસ બની રહ્યા છે. તેમ છતાં, આ قبેલા લોકોની સંસ્કૃતિ અને જીવનશૈલી પર હાલના પડકારો સાથે સામનો પણ જોવા મળે છે, જેમ કે જંગલોની કાપટણી અને આધુનિકીકરણના દબાણો જે તેમની પરંપરાગત જીવનશૈલીને કટોકટીમાં મૂકી શકે છે.
નિયમગિરી ના ડોંગરીયા કોંઝની કથા દર્શાવે છે કે કેવી રીતે માનવ અને કુદરત વચ્ચે સમતોલ જીવન જીવવું શક્ય છે. તેમના જીવન અને સંસ્કૃતિ વિશે સમજ વધુ ગહન થાય ત્યા જ આપણા માટે પણ પર્યાવરણ અનુકૂળ જીવનશૈલીઓ માટે માર્ગદર્શન પ્રાપ્ત થાય છે.
