UNSC ચૂંટણી 2028-29: ભારતે રજૂ કરી દાવેદારી, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે લોન્ચ કર્યું ‘SHANTI’ વિઝન
ન્યૂયોર્ક, અમેરિકા
ભારતે વર્ષ 2028-29ના કાર્યકાળ માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)ના અસ્થાયી સભ્યપદ માટેની પોતાની ઉમેદવારીનું સત્તાવાર અભિયાન શરૂ કર્યું છે. ન્યૂયોર્ક સ્થિત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મુખ્યાલયમાં વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે ભારતની દાવેદારી રજૂ કરતાં વૈશ્વિક શાંતિ, નિયમ આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા અને સર્વસમાવેશક વિકાસ પ્રત્યે દેશની પ્રતિબદ્ધતા પુનઃ વ્યક્ત કરી હતી. આ દરમિયાન તેમણે ભારતનું નવું વૈશ્વિક વિઝન ‘SHANTI’ (શાંતિ) પણ રજૂ કર્યું, જેને આગામી ચૂંટણી અભિયાનનો માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત ગણાવવામાં આવ્યો.
વિદેશ મંત્રી જયશંકરે જણાવ્યું કે ભારત એવા સમયે પોતાની ઉમેદવારી રજૂ કરી રહ્યું છે જ્યારે વિશ્વ યુદ્ધ, હિંસા, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને અસ્થિરતા જેવા ગંભીર પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને ખાસ કરીને સુરક્ષા પરિષદની ભૂમિકા પહેલાં કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. આવા સમયમાં ભારત જવાબદાર, સંતુલિત અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે વૈશ્વિક શાંતિ અને સ્થિરતામાં યોગદાન આપવા માંગે છે.
પોતાના સંબોધનમાં જયશંકરે SHANTI વિઝન વિશે વિગતવાર જણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે તેનો અર્થ છે “સમગ્ર વિકાસ માટે નિયમો (Norms), વિશ્વાસ (Trust) અને નિષ્ઠા (Integrity)”. તેમના જણાવ્યા અનુસાર વિશ્વમાં સ્થાયી શાંતિ, પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિ ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે તમામ દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું સન્માન કરશે, પરસ્પર વિશ્વાસને મજબૂત બનાવશે અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓને વધુ અસરકારક તેમજ પ્રતિનિધિત્વપૂર્ણ બનાવશે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતનું માનવું છે કે વિકાસ અને સુરક્ષાને અલગ-અલગ જોઈ શકાય નહીં, કારણ કે બંને એકબીજાના પૂરક છે.
વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે જો ભારતને 2028-29 માટે સુરક્ષા પરિષદના અસ્થાયી સભ્ય તરીકે ચૂંટવામાં આવશે તો તેની પ્રાથમિકતાઓમાં વૈશ્વિક શાંતિ અને સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવી, આતંકવાદ સામે અસરકારક કાર્યવાહી, સમુદ્રી સુરક્ષા, જળવાયુ પરિવર્તનનો સામનો, ઉભરતી ટેક્નોલોજીના જવાબદાર ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવું તેમજ ‘ગ્લોબલ સાઉથ’નો અવાજ વૈશ્વિક મંચ પર અસરકારક રીતે પહોંચાડવો સામેલ રહેશે. તેમણે કહ્યું કે ભારત હંમેશા સંવાદ, કૂટનીતિ અને સર્વસંમતિ આધારિત ઉકેલનું સમર્થન કરતું આવ્યું છે.
જયશંકરે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિ મિશનમાં ભારતના યોગદાનને પણ વિશેષ રીતે રજૂ કર્યું. તેમણે જણાવ્યું કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્થાપના બાદથી ભારતે લગભગ 50 શાંતિ મિશનમાં અંદાજે ત્રણ લાખ સૈનિકોને તૈનાત કર્યા છે. હાલમાં પણ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના 11 સક્રિય શાંતિ મિશનમાંથી 10માં લગભગ 4,300 ભારતીય સૈનિકો સેવા આપી રહ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત ભવિષ્યમાં પણ આધુનિક ટેક્નોલોજી, વધુ સારા સંસાધનો અને મહિલા ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપતા શાંતિ મિશનોને સમર્થન આપતું રહેશે.
તેમણે વિકાસ સહકારના ક્ષેત્રમાં ભારતની ભૂમિકાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ ભારતની સહાયથી 79 દેશોમાં વિવિધ વિકાસ યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનો હેતુ માત્ર આર્થિક સહકાર પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ક્ષમતા નિર્માણ, ટેક્નિકલ સહયોગ અને ટકાઉ વિકાસ દ્વારા વિકાસશીલ દેશોને સશક્ત બનાવવાનો પણ છે.
જો ભારત આ ચૂંટણીમાં સફળ થશે તો તે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના 10 અસ્થાયી સભ્યોમાં સામેલ થશે અને અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ અને બ્રિટન જેવા પાંચ કાયમી સભ્યો સાથે વૈશ્વિક સુરક્ષા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર કામ કરશે. 193 સભ્યો ધરાવતી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા બે-તૃતીયાંશ બહુમતીથી આ ચૂંટણી યોજાય છે. એશિયા-પ્રશાંત જૂથની એક બેઠક માટે ભારતનો મુકાબલો તાજિકિસ્તાન સાથે થશે અને ચૂંટણી આગામી વર્ષના જૂન મહિનામાં યોજાવાની છે.
ભારત અગાઉ 1950-51, 1967-68, 1972-73, 1977-78, 1984-85, 1991-92, 2011-12 અને 2021-22 દરમિયાન કુલ આઠ વખત સુરક્ષા પરિષદનું અસ્થાયી સભ્ય રહી ચૂક્યું છે. સાથે જ ભારત લાંબા સમયથી સુરક્ષા પરિષદમાં વ્યાપક સુધારાની માંગ કરતું આવ્યું છે. નવી દિલ્હીનું માનવું છે કે 1945ની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને આધારે રચાયેલી વર્તમાન વ્યવસ્થા આજની ભૂ-રાજકીય વાસ્તવિકતાઓનું સંપૂર્ણ પ્રતિનિધિત્વ કરતી નથી. તેથી કાયમી અને અસ્થાયી બંને શ્રેણીમાં સભ્યોની સંખ્યા વધારવી તેમજ વિકાસશીલ દેશોને વધુ પ્રતિનિધિત્વ આપવું જરૂરી છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતનું SHANTI વિઝન માત્ર ચૂંટણીનો નારો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક શાસન વ્યવસ્થામાં વધુ સંતુલિત, સર્વસમાવેશક અને નિયમ આધારિત અભિગમ રજૂ કરવાનો પ્રયાસ છે. આવનારા મહિનાઓમાં ભારત વિવિધ દેશોનો સમર્થન મેળવવા માટે વ્યાપક કૂટનીતિક અભિયાન ચલાવશે, જેથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં તેની દાવેદારી વધુ મજબૂત બની શકે.
