ખોવાયેલું પાટણું કલમ પુનરુજ્જીવીત કરવું: કઈ રીતે બિહાર રોજિંદા ભારતની કળાને ફરી જીવતું બનાવી રહ્યો છે
બિહારમાં 18મી સદીના ભૂલાયેલા કળાકૃતિને નવી જીંદગી મેળવવાનું યત્ન
પાટણું કલમ, જે Mughal નું મીનીયેચર વિદ્યાર્થીઓ અને યુરોપિયન કુદરતી ચિત્રકલાથી પ્રેરણા લઈને બનેલી કલા પ્રણાલી હતી, તે હવે નવી પેઢીના ધ્યાનમાં આવી રહી છે. બિહાર સરકાર અને વિવિધ કલા સંસ્થાઓ દ્વારા આ પ્રાચીન કળાને સુરક્ષિત જાળવવા માટે અનેક પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
18મી સદીની આ કલા પ્રણાલી, જેમાં Mughal શૈલીના નાનાક્ષર અને યુરોપિયન કુદરતી દૃશ્યપ્રતિબિંબનો શુદ્ધ મિલાપ થાય છે, તે સમયે સામાન્ય તેમના રોજિંદા જીવન અને પ્રકૃતિ દૃશ્યોને અનોખા اندازમાં રજૂ કરતી હતી. સમય સાથે આ કળાનું મહત્વ ઘટતું ગયું અને તેનું સંરક્ષણ ન થતું હોવાને કારણે તે આશરે ભૂલી ગઈ હતી.
હાલમાં બિહાર સરકાર અને સ્થાનિક કલા સમૂહોએ સંયુક્ત રીતે આ કળાને ફરીથી જીવંત બનાવવાના પ્રયાસ શરૂ કર્યા છે. કલા શિબિરો, વર્કશોપ તથા પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યાં યુવાનોને આ કળાના મૂળ તત્વો શીખવવામાં આવે છે અને તેમની રુચિ જગાવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, કેટલાક આયોજનોએ આ કળાને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે નવો ફોર્મેટ અને આધુનિક ટેકનિક્સ પણ અપનાવી છે, જેથી તે સમયની કાલ્પનિકતાને જાળવી રહીએ.
વિશેષজ্ঞો કહે છે કે આ પ્રકારની સાહિત્ય અને કદાવત વિનિમયથી સમૃદ્ધ થયેલી કળાની પુનરુજ્જીવન માત્ર સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિકોણથી જ નહીં, પરંતુ આર્થિક અને પર્યટન ક્ષેત્રે પણ વધારે લાભકારી સાબિત થઈ શકે છે. આ કળાના પ્રદર્શનો અને શોપિંગ ફેસ્ટિવલ્સથી બિહારના સ્થાનિક હસ્તકલા ઉદ્યોગને પણ નવી ઉંચાઈ મળે તેવી આશા છે.
આ પ્રયત્નો બિહારમાં માત્ર બાહ્ય ચિત્રશૈલીને જ નહીં પણ તે સાથે જોડાયેલી વિવિધ પરંપરાગત કળાને પણ સમર્થન મળે તે માટેનું એક મોટું પગલું છે. બિહારમાં આ કળાનું પુનરુજ્જીવિત સ્થાનક એનાથી ઉત્સાહી કળાકાર અને સંસ્કૃતિ પ્રેમીઓ માટે પણ એક પ્રેરણા બની રહી છે.
