ભારતમાં દવાઓની ગુણવત્તા અને સુરક્ષાને લઈને સતત ઉઘાડ જાહેર થતાં પોતાના રાષ્ટ્રની આરોગ્ય વ્યવસ્થા માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે. તાજેતરમાં નকল ઓક્સિટોસિન ઇન્જેક્શન્સની શોધએ ફરી એકવાર દેશની આ ગંભીર સમસ્યાને વિસ્તૃત રીતે પ્રકાશમાં મૂક્યું છે.
ઓક્સિટોસિન એ પ્રાથમિક હોર્મોન છે જે ડિલિવરી દરમિયાન માતાનો યોનિગર્ભ પલ્ટાવવાનો ક્રિયા સહાય કરે છે. ઓક્સિટોસિનની વધુ માંગ હોવાથી બજારમાં નકલી દવાઓની આવક વધી રહી છે, જે સ્ત્રીઓને જીવલેણ જોખમમાં મૂકે છે. નકલી ઓક્સિટોસિન ઇન્જેક્શન્સથી ડિલિવરી વખતે ગંભીર પડકારો ઊભા થયા છે અને સરકાર તથા આરોગ્ય વિભાગ માટે સંઘર્ષ સર્જાયો છે.
કોટેના કેટલાક હોસ્પિટલોમાં એવી खबरો પ્રાપ્ત થઈ છે કે, જાન લીલી દવાઓ અને અસુરક્ષિત ઓક્સિટોસિન વપરાશના કારણે સી-સેક્શન સર્જરી પછી મોતના કેટલાક કેસ નોંધાયેલા છે. આ માહિતી તપાસને પગલે એમેતો સામે કફોડી કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
સુબંધિત આરોગ્ય અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, દવાઓની ગુણવત્તા કાયમી રીતે તપાસ કરી રહી છે અને નકલી ઈન્જેક્શન્સ વિતરકોને ઝડપી પાડવાની કામગીરી તેજ કરી રહી છે. તેમ છતાં, આ મુદ્દો ભારતના દવા વ્યવસાયમાં વ્યાપક ફેરફારની આવશ્યકતા દર્શાવે છે.
આટલું જ નહીં, દેશભરમાં દવાઓની કડક નિરીક્ષણ પદ્ધતિ ન લાદવામાં આવતી હોવાના કારણે અનેક દર્દીઓ અનાજ નિયત યોગ્ય આરોગ્ય લાભથી વંચિત રહી રહ્યા છે. આ દ્રશ્ય વધુ સમસ્યાઓનું કારણ બને છે, ખાસ કરીને મહિલા મેટરનિટી અને બાલ વિકાસમાં.
વૈજ્ઞાનિકો અને આરોગ્ય વિશેષજ્ઞોએ આ પરિસ્થિતિને હલ કરવા માટે સરકારની કડક પગલાં લેવા તેમજ સુવિધિત દવા પ્રદાન કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. તેઓએ દવા ઉત્પાદન અને વિતરણ માટે સખત નિયમો અને જનજાગૃતિ અભિયાન દરમિયાન સામાજિક ભાગીદારી પણ જરૂરી જણાવી છે.
આ ઉપરાંત, સામાન્ય જનતાને પણ એ જાગૃત રહેવું પડશે કે તેઓ માત્ર સત્તાવાર અને પ્રમાણિત હોસ્પિટલ અને ઑથોરાઈઝ્ડ ફાર્મસીમાંથી જ દવાઓ ખરીદે અને યોગ્ય પગલાં લેવાતા પ્રફુલ્લિત આરોગ્ય સેવાઓનો લાભ લે. સરકાર અને આરોગ્ય વિભાગે આ અંગે કેટલીક નવી યોજનાઓ શરૂ કરી છે અને ખરાબ દવા વિતરણને રોકવા માટે મજબૂત მონિટરિંગ સૌકર્યું છે.
નકલી ઓક્સિટોસિન ઇન્જેક્શનથી થતાં આ ગંભીર પરિણામો એ મૂળભૂત તંત્રમાં સુધારા લાવવાના તાકીદીઓને વધુ જ મજબૂત બનાવે છે. દેશના આરોગ્ય સુરક્ષા પ્રણાળીને મજબૂત કરીને જ માત્ર આ ભયંકર ઘટનાઓને રોકી શકાય છે અને ભવિષ્યમાં માતાઓ અને બાળકોના જીવન બચાવી શકાય છે.
આ ઘટનાએ ફરીથી ડાંગોળ રીતે ભારતની દવા ગુણવત્તા સમસ્યાઓને સ્મરણ કરાવી છે અને આ માટે જરૂરી નિયંત્રણો તથા નિયમોનું તાત્કાલિક અમલ કરવાની ફરજને સમજાવી છે. દવાઓની સુરક્ષા અને ગુણવત્તા જ રાજ્ય અને દેશની આરોગ્ય વ્યવસ્થાનું કેન્દ્રબિંદુ હોવું જોઈએ તેવો આ કટુ વાસ્તવિકતા નિહાળવામાં આવે છે.
