હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર ટ્રમ્પના 20% શુલ્ક પ્રસ્તાવનો ઈરાને કર્યો વિરોધ, વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું – ‘સુરક્ષા અમે આપીએ છીએ, અમેરિકા નહીં’
તેહરાન, ઈરાન
હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર નિવેદનબાજી તેજ બની છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા આ વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગમાંથી પસાર થતા કાર્ગો જહાજો પર 20 ટકા શુલ્ક લગાવવાના પ્રસ્તાવનો ઈરાને કડક વિરોધ કર્યો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગની સુરક્ષાની જવાબદારી હંમેશા તેણે નિભાવી છે અને કોઈપણ અન્ય દેશને તેના પર શુલ્ક વસૂલવાનો અધિકાર નથી.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ટ્રમ્પના નિવેદનનો કડક જવાબ આપ્યો. તેમણે જણાવ્યું કે જો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત માર્ગ ઉપલબ્ધ કરાવવા બદલ કોઈને વળતર મળવું જોઈએ, તો તે ઈરાનને મળવું જોઈએ, કારણ કે આ સમુદ્રી માર્ગની સુરક્ષા અને સ્થિરતા જાળવવામાં ઈરાને મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ઈરાન હંમેશાથી આ જળમાર્ગનો રક્ષક રહ્યો છે અને ભવિષ્યમાં પણ પોતાની જવાબદારી નિભાવતો રહેશે.
હકીકતમાં, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં સૂચન કર્યું હતું કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા તમામ કાર્ગો જહાજો પર 20 ટકા શુલ્ક વસૂલવું જોઈએ. તેમનું કહેવું હતું કે આ સમુદ્રી માર્ગની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં અમેરિકાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે, તેથી આ સેવા બદલ શુલ્ક લેવો યોગ્ય છે. ટ્રમ્પના આ પ્રસ્તાવથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. વિશ્વભરમાં કાચા તેલ અને પ્રાકૃતિક ગેસનો મોટો હિસ્સો આ જ માર્ગ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો સુધી પહોંચે છે. તેથી આ વિસ્તારમાં કોઈપણ રાજકીય અથવા સૈન્ય તણાવ સીધો વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર, તેલના ભાવ અને સમુદ્રી વેપારને અસર કરી શકે છે.
આ દરમિયાન અમેરિકા દ્વારા ઈરાનના બંદરોની નાકાબંધી સંબંધિત કાર્યવાહી ફરી શરૂ કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલોએ બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ વધુ વધાર્યો છે. જોકે આ મુદ્દે બંને દેશો તરફથી અલગ-અલગ દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો સમુદ્રી વેપાર પર નવા પ્રતિબંધો અથવા વધારાના શુલ્ક લાગુ કરવામાં આવશે, તો તેની અસર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પણ પડશે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ માત્ર એક સમુદ્રી માર્ગ નથી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયાની ભૂ-રાજનીતિનું સૌથી સંવેદનશીલ કેન્દ્ર છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતી નિવેદનબાજી આવનારા સમયમાં પ્રાદેશિક તણાવને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. જોકે હાલ ટ્રમ્પના શુલ્ક પ્રસ્તાવને લઈને કોઈ સત્તાવાર આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા અમલમાં આવી નથી અને આ મુદ્દો હજુ રાજકીય તેમજ કૂટનીતિક ચર્ચાનો વિષય છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આવનારા દિવસોમાં આ વિવાદને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ વધુ વધશે, તો તેની અસર માત્ર ખાડી વિસ્તાર પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી વેપાર પર પણ જોવા મળી શકે છે. તેથી હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર હોર્મુઝ જળમાર્ગ સાથે જોડાયેલા દરેક નવા વિકાસ પર કેન્દ્રિત થઈ ગઈ છે.
