હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં મોટો હુમલો: યુએઈના બે તેલ ટેન્કરો પર ઈરાની મિસાઇલ હુમલો, ભારતીય ક્રૂ સભ્યનું મોત, 8 ઘાયલ
અબુ ધાબી, સંયુક્ત આરબ અમીરાત
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં મંગળવારે તણાવ વધુ વધ્યો જ્યારે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ)ના ધ્વજવાળા બે તેલ ટેન્કરો પર કથિત રીતે ઈરાની ક્રૂઝ મિસાઇલોથી હુમલો કરવામાં આવ્યો. યુએઈના રક્ષા મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આ હુમલામાં એક ભારતીય ક્રૂ સભ્યનું મોત થયું છે, જ્યારે અન્ય આઠ લોકો ઘાયલ થયા છે. ઘાયલોમાં છ ભારતીય અને બે યુક્રેનિયન નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાંથી ચારની હાલત ગંભીર હોવાનું જણાવાયું છે.
રક્ષા મંત્રાલયે જણાવ્યું કે ‘મોમ્બાસા’ (Mombasa) અને ‘અલ બહિયાહ’ (Al Bahiyah) નામના બંને ટેન્કરો ઓમાનના સમુદ્રી વિસ્તારમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગની દક્ષિણ નૌવહન લેનમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના પર મિસાઇલ હુમલો કરવામાં આવ્યો. હુમલા બાદ બંને જહાજોમાં આગ લાગી હતી, જોકે બાદમાં આગ પર કાબૂ મેળવી લેવામાં આવ્યો હતો. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, મૃત્યુ પામેલા ભારતીય નાગરિક મોમ્બાસા ટેન્કરના ક્રૂ સભ્ય હતા.
યુએઈ સરકારે આ હુમલાની કડક નિંદા કરતા તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ગંભીર ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. રક્ષા મંત્રાલયે જણાવ્યું કે દેશ પોતાની સંપ્રભુતા, સમુદ્રી સુરક્ષા અને નાગરિકોની રક્ષા માટે જરૂરી તમામ પગલાં ભરવાનો અધિકાર રાખે છે. સાથે જ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે કે આ ઘટનાને લઈને આગામી વ્યૂહરચના અંગે સહયોગી દેશો સાથે ચર્ચા કરવામાં આવશે.
આ હુમલો એવા સમયે થયો છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના બંદરોની નાકાબંધી ફરીથી લાગુ કરવાની અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પર 20 ટકા શુલ્ક વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. ત્યારબાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં સૈન્ય ગતિવિધિઓ તેમજ રાજકીય નિવેદનબાજી બંનેમાં વધારો થયો છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. વિશ્વમાં સમુદ્રી માર્ગ દ્વારા થતો કાચા તેલ અને પ્રાકૃતિક ગેસનો મોટો હિસ્સો આ જ માર્ગથી પસાર થાય છે. તેથી આ વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય સંઘર્ષ માત્ર ખાડી દેશો જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની ઊર્જા પુરવઠા વ્યવસ્થા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને અસર કરી શકે છે.
ભારતીય નાગરિકના મોતના સમાચાર બાદ ભારત પણ આ ઘટનાક્રમ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. જોકે આ સમાચાર લખાયા ત્યાં સુધી ભારત સરકાર તરફથી આ મામલે કોઈ વિગતવાર સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નહોતું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વિસ્તારમાં તણાવ આ જ રીતે વધતો રહેશે, તો ભારતીય નાવિકો તેમજ ખાડી દેશોમાં કાર્યરત લાખો ભારતીયોની સુરક્ષા પણ મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ હુમલો માત્ર બે ટેન્કરો પર થયેલો સૈન્ય હુમલો નથી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં ઝડપથી બદલાતી ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિનો પણ મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. અમેરિકા, ઈરાન અને ખાડી દેશો વચ્ચે વધતા તણાવની અસર વૈશ્વિક તેલ બજાર, સમુદ્રી વેપાર અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર પડી શકે છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વની નજર હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં આગળના વિકાસ અને સંબંધિત દેશોની આગામી પ્રતિક્રિયા પર કેન્દ્રિત છે.
