પશ્ચિમ બંગાળમાં બે નવા કાયદા અમલમાં: સંગઠિત ગુના સામે કડક કાર્યવાહી, દંગામાં નુકસાન કરનારાઓની સંપત્તિ જપ્ત કરવાની જોગવાઈ

કોલકાતા: પશ્ચિમ બંગાળમાં સોમવારથી જાહેર સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવવા માટે બે નવા કાયદા અમલમાં આવ્યા છે. આ કાયદાઓ હેઠળ પોલીસ અને વહીવટી તંત્રને સંગઠિત ગુનાઓ, હિંસક દેખાવો અને અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે વધુ સત્તા આપવામાં આવી છે. તેમાં ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓને નિરોધમાં રાખવાની તેમજ હિંસક ઘટનાઓ દરમિયાન જાહેર અથવા ખાનગી મિલકતને થયેલા નુકસાનની વસૂલાત માટે જવાબદાર ગણાયેલા લોકોની સંપત્તિ જપ્ત કરવાની જોગવાઈનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્ય વિધાનસભાએ 29 જૂને પશ્ચિમ બંગાળ જાહેર સુરક્ષા અને અસામાજિક પ્રવૃત્તિ નિયંત્રણ અધિનિયમ, 2026 તથા પશ્ચિમ બંગાળ લોક વ્યવસ્થા જાળવણી (સુધારા) અધિનિયમ, 2026ને મંજૂરી આપી હતી. હવે બંને કાયદા સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવ્યા છે.

નવા જાહેર સુરક્ષા કાયદા હેઠળ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ કમિશનરને એવી વ્યક્તિઓ સામે નિરોધાત્મક આદેશ જારી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે, જેમની અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવણીની આશંકા હોય. આવા આદેશને 15 દિવસની અંદર રાજ્ય સરકારની મંજૂરી મેળવવી પડશે. ત્યારબાદ ત્રણ અઠવાડિયામાં હાઈકોર્ટના વર્તમાન અથવા નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતાવાળા સલાહકાર બોર્ડ દ્વારા તેની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.

કાયદામાં ‘ગુન્ડા’ની વ્યાખ્યાનો વ્યાપ પણ વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં સંગઠિત ગુનાહિત ગેંગ સાથે સંકળાયેલા લોકો, તેમના નાણાકીય સહયોગીઓ, શસ્ત્ર અધિનિયમ, વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ અને એનડીપીએસ અધિનિયમ હેઠળ વારંવાર ગુનાઓમાં સંડોવાયેલા આરોપીઓ તેમજ સમાજ માટે જોખમી ગણાતા લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ કાયદા મુજબ એવી પ્રવૃત્તિઓ પણ અસામાજિક માનવામાં આવશે, જેના કારણે લોકોમાં ભયનું વાતાવરણ સર્જાય, જાહેર વ્યવસ્થા ખોરવાય, કાયદેસર વેપારમાં અવરોધ ઉભો થાય, ગેરકાયદેસર કબજો કરવામાં આવે અથવા જાહેર તથા ખાનગી મિલકતને મોટા પાયે નુકસાન પહોંચે. ઉપરાંત ગેરકાયદેસર ખનન, રેતી ખનન તેમજ જંગલ અને વન્યજીવ સંબંધિત ગુનાઓને પણ કાયદાના દાયરામાં લાવવામાં આવ્યા છે.

નવી જોગવાઈઓ અનુસાર જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ કમિશનર શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓને વધુમાં વધુ એક વર્ષ સુધી કોઈ નિર્ધારિત વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી શકશે. કાયદા હેઠળના ગુનાઓ સંજ્ઞેય અને બિનજામીનપાત્ર રાખવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે પોલીસને ચોક્કસ કાનૂની જોગવાઈઓ અનુસાર વોરંટ વિના તપાસ, જપ્તી અને ધરપકડ કરવાની સત્તા મળશે.

બીજા કાયદા, લોક વ્યવસ્થા જાળવણી (સુધારા) અધિનિયમ, 2026, હેઠળ દંગા અથવા હિંસક પ્રદર્શન દરમિયાન જાહેર અથવા ખાનગી મિલકતને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ માટે જવાબદાર ઠરાવવામાં આવેલા આરોપીઓની સંપત્તિ જપ્ત કરીને તેની હરાજી દ્વારા વળતર વસૂલવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આ કાયદાઓને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે. રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે સંગઠિત ગુનાઓ, રાજકીય હિંસા અને તોડફોડ જેવી ઘટનાઓને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરવા માટે કડક કાનૂની માળખાની જરૂર હતી. બીજી તરફ, તૃણમૂલ કોંગ્રેસે આ કાયદાઓને દમનકારી ગણાવતા દાવો કર્યો છે કે તેનો ઉપયોગ રાજકીય વિરોધીઓ અને અસહમતિ વ્યક્ત કરનારાઓ સામે થઈ શકે છે. બીજી બાજુ, કેન્દ્રીય મંત્રી સુકાંત મજુમદારે આ કાયદાઓના અમલનું સ્વાગત કરતાં કહ્યું કે તેનાથી પોલીસને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવામાં વધુ અસરકારક રીતે કામ કરવાની સગવડ મળશે.