અમેરિકાએ 60 દેશો પર નવા ટેરિફ લાગુ કર્યા, ભારતને આંશિક રાહત; ભારતીય આયાત પર 10% શુલ્ક લાગુ રહેશે

વોશિંગ્ટન, ડી.સી., અમેરિકા

અમેરિકાએ પોતાની વેપાર નીતિમાં મોટો ફેરફાર કરતાં ભારત સહિત લગભગ 60 દેશોમાંથી થતી આયાત પર નવા ટેરિફની જાહેરાત કરી છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસન દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ નિર્ણય મુજબ વિવિધ દેશોમાંથી આયાત થતી વસ્તુઓ પર 10%થી લઈને 12.5% સુધીનો વધારાનો શુલ્ક વસૂલવામાં આવશે. અમેરિકી પ્રશાસનનું કહેવું છે કે આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં પારદર્શિતા વધારવાનો અને બળજબરીથી કરાવવામાં આવતી મજૂરી (Forced Labour) વડે બનાવવામાં આવેલા ઉત્પાદનોના વેપારને નિરોત્સાહિત કરવાનો છે.

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ભારતને તુલનાત્મક રીતે રાહત મળી છે. અમેરિકાએ ભારતીય ઉત્પાદનોને 10% ટેરિફ શ્રેણીમાં રાખ્યા છે, જ્યારે કેટલાક અન્ય દેશો પર 12.5% સુધીનો શુલ્ક લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. તેના કારણે ભારતીય નિકાસકારો પર વધારાના શુલ્કની અસર તો થશે, પરંતુ અન્ય દેશોની સરખામણીએ તેમની સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિ વધુ મજબૂત રહી શકે છે.

આ નિર્ણય અમેરિકાના ટ્રેડ એક્ટ, 1974ની કલમ 301 હેઠળ લેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના વેપાર પ્રતિનિધિ કાર્યાલય (USTR) મુજબ નવા ટેરિફ દરો શુક્રવારે રાત્રે 12:01 વાગ્યાથી (EDT) અમલમાં આવશે. આ સાથે અગાઉ લાગુ કરાયેલ તાત્કાલિક 10% વૈશ્વિક ટેરિફ સમાપ્ત થશે અને તેની જગ્યાએ નવી શુલ્ક વ્યવસ્થા લાગુ થશે.

અમેરિકી પ્રશાસને એવા આયાતકારોને પણ મર્યાદિત રાહત આપી છે, જેમનો માલ પહેલેથી જ અમેરિકા માટે રવાના થઈ ચૂક્યો છે. આવા ઉત્પાદનો જો 28 જુલાઈ સુધી અમેરિકાના બંદરો પર પહોંચી જશે તો તેમના પર નવા ટેરિફ દરો લાગુ નહીં થાય. આ છૂટનો હેતુ પહેલેથી જ પરિવહનમાં રહેલા માલ પર અચાનક વધારાનો આર્થિક બોજ ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

વ્હાઇટ હાઉસ અને USTRનું કહેવું છે કે આ પગલું માત્ર વેપારનું સંતુલન જાળવવા માટે નથી. પ્રશાસન ઇચ્છે છે કે તેના વેપાર ભાગીદાર દેશો એવા ઉત્પાદનો સામે કડક કાર્યવાહી કરે, જેના ઉત્પાદન દરમિયાન માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન અથવા બળજબરીથી મજૂરી કરાવવામાં આવતી હોવાની શક્યતા હોય. આ નીતિ હેઠળ આયાત શુલ્કને અસરકારક આર્થિક સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહ્યું છે.

નિષ્ણાતોના મતે, ભારતને 10% ટેરિફ શ્રેણીમાં સામેલ કરવું સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવે છે. જોકે કેટલાક ઉદ્યોગો, ખાસ કરીને ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષેત્ર પર વધારાના ખર્ચની અસર જોવા મળી શકે છે, તેમ છતાં ભારતની સ્થિતિ તે દેશોની સરખામણીએ વધુ અનુકૂળ છે, જેમના પર 12.5% સુધીનો વધુ શુલ્ક લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

ભારતીય નિકાસકારોની નજર હવે આ વાત પર રહેશે કે અમેરિકાની નવી નીતિનો કયા ઉત્પાદનો પર કેટલો પ્રભાવ પડે છે અને અમેરિકા સાથેના વેપારિક સંબંધોમાં આગળ શું ફેરફાર થાય છે. જો ભારતીય કંપનીઓ ગુણવત્તા, ખર્ચ અને સપ્લાય ચેઇનની વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખશે, તો અમેરિકી બજારમાં તેમની ભાગીદારી પર મર્યાદિત અસર થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આર્થિક વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી મહિનાઓમાં સ્પષ્ટ થશે કે અમેરિકાની નવી ટેરિફ નીતિ વૈશ્વિક વેપાર, આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન અને ભારત-અમેરિકા દ્વિપક્ષીય વેપાર પર કેટલો પ્રભાવ પાડે છે. હાલ માટે ભારતને તુલનાત્મક રીતે ઓછા શુલ્કવાળી શ્રેણીમાં સ્થાન મળવું દેશના નિકાસ ક્ષેત્ર માટે રાહતના સમાચાર માનવામાં આવી રહ્યા છે.