ચેન્નઈ: હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રિય સંગીતના સૈન્ય વિრმાણને કેન્દ્ર બનાવી રહેલી સુમનાઓ રમણનની નવી પુસ્તક ‘દી સિક્રેટ માસ્ટર’એ અરણ કશલકરના ખ્યાલ સફરનો વિગતવાર અહેવાલ આપ્યો છે. આ પુસ્તકમાં શાસ્ત્રીય સંગીતના અવગણવામાં આવેલા પરિપ્રેક્ષ્યને પ્રગટાવતા, જુદી-જુદી પડકારો સામે ચિંતન કરવામાં આવ્યું છે.
ચેન્નઈમાં ટી.એમ. કૃષ્ણ સાથે થયેલી ચર્ચામાં, સుమનાઓએ જણાવ્યુ કે હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રિય સંગીત આજે વેપારિકકરણ અને સંસ્કૃતિમાં બદલાવના તબક્કા પર છે. આ બદલાવના કારણે ગુરુઓ અને પરંપરાગત શિક્ષણ પદ્ધતિઓની અવમુલ્યાંકન થઈ રહી છે. તેમનું કહવું છે કે, આ સંસ્કૃતિને જાળવવા માટે સંસ્થાની સહાય જરૂરી છે, જે ગુરુઓને થીકી મદદ આપે અને પ્રદર્શન માટે વધારે સસ્થાનો ઊપલબ્ધ કરાવે.
અરવંદ કશલકર, જે ખ્યાલ સંગીતના પ્રતિષ્ઠિત ગુરુઓમાંના એક છે, તેમના સંગીત જ્યારથી વિશિષ્ટ માન્યતાઓ સાથે ચાલે છે. સુમનાઓની ટીકા વધુ છે કે તે વ્યવસાયીક દબાણ અને આધુનિક પ્રેરણાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવી રહ્યા છે.
અખબારીમાં અસંગતિ કે અસમાનતા અંગેની ચિંતાઓ સાથે, સുമનાઓએ હોર્દિક અપિલ કરી છે કે સમૃદ્ધ પરંપરાને વિલુપ્ત થવાથી બચાવવા માટે વધુ સંશોધન, ઠારા પગલાં અને નીતિ નirmaણ જરૂરી છે.
આ ચર્ચાએ હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રિય સંગીતમાં વર્તમાન દૃશ્ય અને તેના સંભવિત ભાવિ માટે નવા વિવેચનોના દ્વાર ખોલ્યા છે. આ ક્ષેત્રે કાર્યરત દરેક કલાકાર અને સંસ્થાને તેમની જવાબદારી સમજવી અને આ સાંસ્કૃતિક ખજાનાને આગળ વધારવા માટે સહકાર આપવો આવશ્યક છે.
