બિહારમાં તપાસ પહેલાં જ 2.12 લાખથી વધુ HIV-હેપેટાઇટિસ ટેસ્ટ કિટ એક્સપાયર, આરોગ્ય વિભાગે જારી કર્યા નવા નિર્દેશ
પટણા, બિહાર
બિહારના સરકારી આરોગ્ય સંસ્થાઓમાં HIV અને હેપેટાઇટિસની તપાસ માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવેલી 2.12 લાખથી વધુ ELISA ટેસ્ટ કિટ સમયસર ઉપયોગમાં ન લેવાતા એક્સપાયર થઈ ગઈ છે. આ મામલો સામે આવતા રાજ્ય આરોગ્ય સમિતિએ તેને ગંભીરતાથી લઈને તમામ જિલ્લાના સિવિલ સર્જનોને બાકી રહેલી કિટોનું તાત્કાલિક પુનઃવહેંચણી (રિલોકેશન) કરવાની સૂચના આપી છે, જેથી તેમની સમયસર ઉપયોગિતા સુનિશ્ચિત થઈ શકે.
આરોગ્ય વિભાગની સમીક્ષા દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે રાજ્યમાં HIV તપાસ માટેની 84,004 કિટ, હેપેટાઇટિસ-C વાયરસ (HCV) તપાસ માટેની 80,544 કિટ અને હેપેટાઇટિસ-B સરફેસ એન્ટિજન (HBsAg) તપાસ માટેની 47,424 કિટની સમયમર્યાદા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આ તમામ કિટોનો ઉપયોગ રક્ત પરીક્ષણ અને સંક્રમણની ઓળખ માટે કરવામાં આવે છે, પરંતુ સમયસર ઉપયોગ ન થતાં તે હવે બિનઉપયોગી બની ગઈ છે.
રાજ્ય કાર્યક્રમ અધિકારી (બ્લડ બેંક) ડૉ. એન. કે. ગુપ્તા દ્વારા જારી કરાયેલા પત્રમાં જણાવાયું છે કે સરકારી બ્લડ બેંકોમાં રક્તની તપાસ ELISA ટેક્નોલોજી દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ માટે પૂરતી સંખ્યામાં ટેસ્ટ કિટ ઉપલબ્ધ હોવી જરૂરી છે. જોકે સમીક્ષા દરમિયાન સામે આવ્યું કે અનેક એવા સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં મોટી સંખ્યામાં કિટો મોકલી દેવામાં આવી હતી, જ્યાં ELISA મશીન જ ઉપલબ્ધ નહોતું.
માહિતી મુજબ, **બિહાર મેડિકલ સર્વિસિસ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BMSICL)**ના જિલ્લા ભંડારોથી આ ટેસ્ટ કિટો અનુમંડળ હોસ્પિટલો, રેફરલ હોસ્પિટલો, કોમ્યુનિટી હેલ્થ સેન્ટર (CHC) અને પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (PHC) સુધી પહોંચાડવામાં આવી હતી. પરંતુ મોટાભાગની સંસ્થાઓમાં ELISA મશીન ઉપલબ્ધ ન હોવાથી આ કિટોનો ઉપયોગ થઈ શક્યો નહોતો અને તેમની માન્યતા અવધિ પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી.
મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય આરોગ્ય સમિતિએ તમામ જિલ્લાના સિવિલ સર્જનોને સૂચના આપી છે કે જ્યાં ELISA મશીન ઉપલબ્ધ નથી, ત્યાં રાખેલી બાકી કિટોને તાત્કાલિક એવા સદર હોસ્પિટલો અને સરકારી બ્લડ સેન્ટરોમાં ખસેડવામાં આવે, જ્યાં તેનો નિયમિત ઉપયોગ થાય છે. આ પગલાથી કિટો એક્સપાયર થાય તે પહેલાં તેનો ઉપયોગ શક્ય બનશે અને સરકારી સંસાધનોનો બગાડ પણ અટકાવી શકાશે.
આરોગ્ય વિભાગનું માનવું છે કે ટેસ્ટ કિટોના વિતરણ અને ઉપયોગ પર વધુ અસરકારક દેખરેખ રાખવાથી ભવિષ્યમાં આવી પરિસ્થિતિ ટાળી શકાય છે. વિભાગે જિલ્લાઓને એ પણ સુનિશ્ચિત કરવા જણાવ્યું છે કે જરૂરી સાધનો ધરાવતા આરોગ્ય કેન્દ્રોને જ આવી કિટો ફાળવવામાં આવે અને તેના ઉપયોગની નિયમિત મોનિટરિંગ કરવામાં આવે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે HIV અને હેપેટાઇટિસ જેવી ગંભીર બીમારીઓનું સમયસર નિદાન કરવા માટે ELISA ટેસ્ટ કિટ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી કિટોનું યોગ્ય આયોજન, સમયસર ઉપયોગ અને જરૂરી સુવિધાઓ ધરાવતા આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં જ વિતરણ કરવું માત્ર આરોગ્ય સેવાઓની ગુણવત્તા સુધારવા માટે જ નહીં, પરંતુ સરકારી નાણાં અને સંસાધનોના અસરકારક સંચાલન માટે પણ આવશ્યક માનવામાં આવે છે.
