શાંતિદૂત કે હથિયારોનો વેપારી? લિબિયામાં પાકિસ્તાનની દ્વિધારી ભૂમિકા પર ઉઠ્યા સવાલો, 4 અબજ ડોલરના રક્ષા સોદાની ચર્ચા
ત્રિપોલી, લિબિયા
લિબિયામાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી રાજકીય અસ્થિરતા અને ગૃહસંઘર્ષ વચ્ચે પાકિસ્તાનની ભૂમિકાને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. એક તરફ ઇસ્લામાબાદ પોતાને શાંતિ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરનાર દેશ તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ લિબિયાના પૂર્વીય ભાગ પર નિયંત્રણ ધરાવતા જનરલ ખલીફા હફ્તારના નેતૃત્વ હેઠળની લિબિયન નેશનલ આર્મી (LNA) સાથે અબજો ડોલરના રક્ષા સોદાના અહેવાલો સામે આવતા તેની નીતિઓ પર સવાલો ઊભા થયા છે.
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાન અને LNA વચ્ચે આશરે 4 અબજ અમેરિકન ડોલરના રક્ષા કરાર અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ સંભવિત સોદામાં JF-17 થન્ડર લડાકૂ વિમાનો, સુપર મુશ્શાક તાલીમ વિમાનો તેમજ અન્ય સૈન્ય સાધનોનો સમાવેશ થતો હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. JF-17 વિમાનનું સંયુક્ત વિકાસ પાકિસ્તાન અને ચીને મળીને કર્યું હોવાથી આ સોદામાં ચીનની સંભવિત ભૂમિકા અંગે પણ વિશ્લેષણ થઈ રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એક તરફ પાકિસ્તાન લિબિયાના વિવિધ ગઠો વચ્ચે સંવાદ અને રાજકીય ઉકેલની વાત કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ જો તે કોઈ એક પક્ષને સૈન્ય સાધનો પૂરા પાડે છે, તો તેની નિષ્પક્ષતા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થવું સ્વાભાવિક છે. જોકે, ચીન પાકિસ્તાનનો “પ્રોક્સી” તરીકે ઉપયોગ કરી રહ્યું હોવાના દાવા વિશ્લેષકોના મત છે અને તેની સ્વતંત્ર સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
વર્ષ 2011માં મુઅમ્મર ગદ્દાફીના શાસનના પતન બાદથી લિબિયા સતત રાજકીય સંકટ અને ગૃહયુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશમાં વિવિધ સશસ્ત્ર ગઠો વચ્ચે સમયાંતરે સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બનતો રહ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ (UN)એ લિબિયામાં હથિયારોના પુરવઠા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, છતાં વિવિધ દેશો પર અલગ-અલગ ગઠોને સમર્થન આપવાના આરોપો લાગતા રહ્યા છે.
અહેવાલો મુજબ, પાકિસ્તાન છેલ્લા કેટલાક સમયથી લિબિયાના પૂર્વીય અને પશ્ચિમી ગઠો વચ્ચે સંવાદની પ્રક્રિયાને આગળ વધારવાનો પણ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં એક તરફ શાંતિ પ્રક્રિયામાં ભાગીદારી અને બીજી તરફ રક્ષા નિકાસ સાથે જોડાયેલા દાવાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે.
હાલ સુધી પાકિસ્તાન સરકારે આ અહેવાલો અંગે કોઈ વિગતવાર સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કર્યું નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના જાણકારોનું માનવું છે કે જો આ રક્ષા સોદો આગળ વધે છે, તો તેની અસર માત્ર લિબિયાના શક્તિ સંતુલન પર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશની સુરક્ષા અને કૂટનીતિક સમીકરણો પર પણ પડી શકે છે. આગામી દિવસોમાં આ સમગ્ર મુદ્દા પર વૈશ્વિક સમુદાયની નજર રહેશે.
